آن چه گفته شد حدى است كه به خوبى از متون اسلامى استفاده مىشود . برخى از فقهاء اسلام مطلب ديگرى هم افزوده‌اند و آن اين كه : اگر يكى از مسائل ضرورى اسلام را انكار كند نيز كافر است و نجس مىشود و هر چند خودش نداند كه ضرورى اسلام است . ضرورى اسلام مطلبى است كه به حدى مسلّم باشد كه حتى غير مسلمانان نيز اهل اسلام را با آن خصوصيت مىشناسند همچون اعتقاد به معاد و لزوم نماز وحجاب و روزه و حج و جهاد و حرمت زنا و مانند آن . برخى فقها گفته‌اند انكار پاره‌اى از ضروريات چون اصل معاد موجب كفر مىشود نه هر ضرورى . برخى ديگر جسمانى بودن معاد را نيز افزوده‌اند . فقهاء ديگر گفته‌اند كه اساساً انكار ضروريات اسلام باعث كفر نمىشود مگر آن كه در حقيقت انكار رسالت پيامبر صلى الله عليه و آله بشود مثل اين كه بداند ضرورى و مسلّم اسلام است و درعين حال انكار كند كه در حقيقت معنايش اين است كه با اين كه مىدانيم پيامبر صلى الله عليه و آله فرموده ولى قبول ندارم يعنى گفته آن حضرت صحيح نيست يعنى از نزد خداوند نياورده است و اين همان انكار رسالت آن حضرت ( در خصوص يك مسئله است ) . و بنابراين ، قاعده كلى پيش به هم نمىخورد كه ميزان كفر و اسلام قبول و رد يگانگى خداوند و رسالت پيامبر صلى الله عليه و آله است « 1 » و با اين

--> ( 1 ) - / غير از دشمنى ودشنام به ائمه يا پيامبر كه در حقيقت جنبه سياسى دارد و به تعبير فقهاء محكوم به كفر هستند